Even voor de Kerst verscheen er in het landelijk magazine van de Christelijke Gereformeerde Kerken (De Wekker) een uitgebreid interview met Irma Donkersloot, directeur van MarthaZorg. 

In het interview vertelt Irma over haar werk voor MarthaZorg. “Het is de vreugde van mijn bedrijf als ik mensen zie opknappen
door onze inzet. Vaak door kleine dingen. Het kan al zoveel betekenen om met iemand naar buiten te gaan. Zelfs het lopen in de regen kan een feest zijn, denkend aan de reactie: ‘Je moest eens weten hoe lang het geleden is dat ik regendruppels heb gevoeld.’ Dat zijn gouden momenten.’

Koppel gezinnen aan een oudere

Al eerder wees Irma in interviews en artikelen op de noodzaak om ook in kerken een scherp oog te hebben voor eenzame ouderen. Ook dit keer doet zij dat. Citaat: “Ik vind het schrijnend om mensen te ontmoeten die de deur naar de gang open houden om contact met de buitenwereld te houden. Het moet mogelijk zijn dat kerken bijvoorbeeld mentorgezinnen koppelen aan een oudere. Of jongeren inschakelen. Zij hebben ouderen zo veel te bieden, en ouderen hen. Een bezoekdame eens in de zes weken is voor mensen met een zwak sociaal netwerk echt onvoldoende. Wees alert, houd je ogen open, blijf in contact en luister met je hart.”

Lees het hele interview hier

In de Week van de Eenzaamheid publiceerde het Reformatorisch Dagblad een uitgebreid artikel over eenzaamheid in de kerk. Ook directeur Irma Donkersloot kwam daarin aan het woord. ‘Omstanders denken vaak dat mensen die in een zorgcentrum wonen voldoende contacten hebben.’

Vervolgens, in het interview: „Ook ik was die overtuiging toegedaan”, bekent Irma Donkersloot (47), directeur van Martha Zorg, een in Utrecht gevestigd bureau voor mantelzorg­ondersteuning. „Ik ontdekte dat ook die ouderen eenzaam kunnen zijn.’

Lees het gehele artikel op de website van het RD.

Vandaag publiceerde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) cijfers waaruit blijkt dat bijna 1 op de 5 ouderen en mensen met een beperking geen mantelzorgers in hun omgeving hebben. MarthaZorg, christelijke bureau voor mantelzorgondersteuning, herkent het probleem. ‘Ook christelijke ouderen kampen met hetzelfde gebrek aan mensen die voor hen zorgen.’

Volgens het SCP is de belangrijkste oorzaak van het probleem dat mensen geen partner (meer) hebben. ‘Ik kom deze situatie regelmatig tegen’, aldus MarthaZorg-directeur Irma Donkersloot. ‘We zorgen voor mensen die nooit een partner gehad hebben en daardoor ook geen kinderen. Daarmee ontbreekt een belangrijke groep mantelzorgers. Zijn er wel broers en zussen, dan zijn deze mensen vaak te oud om mantelzorgtaken op zich te nemen.’

Een keer naar buiten
In 2015 startte MarthaZorg met het ondersteunen van met name christelijke ouderen bij mantelzorgtaken. ‘De overheid biedt echt alleen de basale professionele zorg, ook binnen de instelling. Helpen bij de was, het boodschappen doen en naar de specialist gaan komt neer op het sociale netwerk. Dan hebben we het nog niet eens over dingen die de kwaliteit van leven betreffen, zoals een keer naar buiten gaan.’

Ik ben heel blij dat het SCP dit nu, onderbouwd met cijfers, ook doet en het de aandacht krijgt.

Vorige maand luidde MarthaZorg zelf al de noodklok over de eenzaamheid die de organisatie veelvuldig tegenkomt, ook onder christelijke ouderen (zie bericht hieronder). Donkersloot: ‘Een groep ouderen en mensen met een beperking heeft eenvoudigweg niemand die hen opzoekt en ondersteunt. Wij kaartten dat vorige maand aan, ik ben heel blij dat het SCP dit nu, onderbouwd met cijfers, ook doet en het de aandacht krijgt.’

Mentorschap in kerken
MarthaZorg adviseert kerken een ‘mentorschap’ op te zetten tussen eenzame ouderen en een mobiel, jonger gemeentelid. ‘Koppel een oudere aan een gemeentelid waar hij of zij daadwerkelijk op terug kan vallen. Zeker bij ouderen zonder kinderen zou ik daar sterk op aansturen.’

‘Ook onder kerkelijke ouderen is er grote eenzaamheid’, meldden we vorige week in een persbericht en daaraan gekoppelde artikelenserie (zie hieronder). Het thema bleek aan te slaan, onder andere Groot Nieuws Radio en de Reformatorische Omroep besteedden er aandacht aan.

Ook kreeg MarthaZorg-directeur Irma Donkersloot diverse e-mails van mensen die het probleem herkenden. “Dat er veel eenzaamheid is in Nederland, weet iedereen eigenlijk wel”, zegt Irma. “Maar dat ook kerkelijke ouderen vaak eenzaam zijn, is toch iets wat minder aandacht krijgt. Er is namelijk in bijna alle kerken aandacht voor de oudere generatie, met bezoekwerk en ouderenactiviteiten. Maar daarmee biedt de kerk nog geen oplossing voor eenzaamheid, hoe goed alle activiteiten ook zijn.”

Hier kunt u de interviews met Irma beluisteren/artikelen lezen:

Wanneer iemand in zijn laatste levensfase is, komt er extra veel op de mantelzorgers af. Soms zijn er geen geliefden om een stervende te omringen. MarthaZorg biedt steeds vaker ondersteuning in terminale situaties.

Afgelopen periode heeft MarthaZorg enkele malen aanvullende zorg geboden bij terminale thuiszorg. Hier blijkt behoefte aan zijn, vooral in situaties waarin een cliënt niemand heeft om hem/haar tijdens het stervensproces te omringen.

Pittig
Irma: ‘Onze visie is dat niemand in dit leven alleen, zonder iemand om zich heen, zou moeten sterven. Zonder dat iemand je hand vasthoudt, je af en toe een slokje water geeft of de lippen bevochtigd. Afgelopen jaar hebben we een aantal keren deze zorg aan iemand mogen geven en dat was pittig maar vooral ook dankbaar werk.’

Geliefde psalm
Soms waakt MarthaZorg alleen ’s nachts bij een cliënt maar de ondersteuning kan ook intensiever zijn. Irma: “Zo kwamen we 3 keer per dag bij een meneer, gewoon om bij hem te zijn en hem bijvoorbeeld dat slokje water te geven. Hij was gelovig en daarom zongen we aan zijn bed zijn geliefde psalm en baden met hem.”
Het bieden van deze ondersteuning kan zwaar zijn maar volgens Irma ervaren zij en haar medewerkers het vooral als erg waardevol. “Als familie ver weg woont of simpelweg ontbreekt, kun je toch voor iemand van veel betekenis zijn in een hele kwetsbare fase van het leven. God heeft de mens geschapen als iemand die verlangt naar relatie en nabijheid. Het geeft dan ook erg veel voldoening om dat iemand te kunnen bieden.”

Christelijke mantelzorgondersteuner MarthaZorg:

‘Eenzaamheid onder ouderen is veel schrijnender dan wij beseffen’

Utrecht, 15 maart 2016 – Eenzaamheid onder ouderen is veel schrijnender dan wij vaak beseffen, stelt Irma Donkersloot, oprichter en directeur van het bureau MarthaZorg. Haar bureau, dat mantelzorg en mantelzorgondersteuning biedt, komt dagelijks in aanraking met cliënten die erg eenzaam zijn. “Eenzaamheid kan zelfs tot levensgevaarlijke situaties leiden, ik heb dat dit jaar met eigen ogen gezien.”

Deze maand bestaat het christelijke bureau voor mantelzorgondersteuning MarthaZorg één jaar. Irma Donkersloot en haar drie medewerkers ondersteunen mantelzorgers die overbelast zijn of zelf niet meer voor een geliefde kunnen zorgen. Ook biedt MarthaZorg zelf mantelzorg aan cliënten die niemand in eigen omgeving hebben. De cliënten die MarthaZorg afgelopen jaar zorg bood waren grotendeels ouderen van tachtig jaar of ouder.

Dagen alleen in huis

“Ik wist dat er veel eenzaamheid in onze samenleving is maar afgelopen jaar zag ik het bijna dagelijks met eigen ogen”, vertelt Irma. “En het is erger en schrijnender dan we beseffen, zeker als je zelf nooit eenzame ouderen tegenkomt.”

Wat kwam je dan concreet tegen?

“Onze cliënten hebben vaak nauwelijks of geen sociaal netwerk meer. Ze zitten uren of zelfs dagen alleen in hun huis of kamer met als enige gezelschap de radio of televisie. In huizen voor wonen en zorg loopt gelukkig het personeel wel even binnen maar de werkdruk is daar hoog. Er is vaak geen gelegenheid voor wat langer contact.
Ik kom ook tegen dat mensen niemand meer hebben die signaleert als iets niet goed gaat. Dat kan zelfs tot levensgevaarlijk situaties leiden, zoals bij een cliënt die acuut verward raakte door verkeerd medicijngebruik. Ik vrees dat dit geen incident was maar veel vaker voorkomt.”

Hoe komt het dat mensen eenzaam zijn, denk je?

“Mensen worden steeds ouder, zo oud dat hun sociale netwerk kleiner wordt. Soms overleven mensen gewoon iedereen. Als er dan geen kinderen zijn, kan iemand helemaal alleen achterblijven, letterlijk zonder iemand die hen even opzoekt. Deze mensen voelen zich heel eenzaam en alleen.
Onlangs maakte ik mee dat één van onze cliënten overleed en er, buiten ons, geen familielid of bekende bij het sterfbed was. Wij begeleidden de cliënt tijdens de laatste levensfase, zochten kleding uit voor in de kist en regelden de uitvaart. Ook ruimden we het appartement leeg en hielden contact met een executeur. Dan heb je dus echt niemand meer.”
Zijn er nog wel kinderen, dan ziet Irma nogal eens dat de relatie met hen niet goed is. Kinderen bezoeken hun ouders daardoor weinig. “Of kinderen wonen ver weg waardoor ze niet vaak kunnen komen.”

Chocolaatjes kopen
Via onder andere wijkverpleging of zorginstellingen komt MarthaZorg in contact met cliënten. Het oorspronkelijke doel van MarthaZorg was mantelzorgers te ondersteunen, omdat ze bijvoorbeeld overbelast zijn of zelf ouder worden. Irma: “We wilden aanvullend zijn maar we zien dat we vaak totaal invullend zijn. Buiten ons komt er dan vrijwel niemand meer bij de ouderen waar we zorg verlenen, dat wil zeggen: niemand in de privésfeer.”

Wat doe je bijvoorbeeld met deze cliënten, die eigenlijk niemand meer hebben?

“Niets bijzonders, maar voor onze cliënten wel heel bijzonder. Kwaliteit van leven zit in kleine dingen heb ik gemerkt. Cliënten waarderen het erg om gewoon even naar buiten te gaan. Ook vinden ze het fijn om zelf panty’s uit te kiezen bij de Hema bijvoorbeeld of in de supermarkt hun eigen chocolaatjes kopen. Ik had een cliënt met wie ik iedere week ging koffiedrinken in een restaurant met uitzicht op de kinderhoek. Als je zelf geen kleinkinderen hebt, kun je toch enorm genieten van andermans kinderen. Eigenlijk doet even in een andere omgeving zijn al wonderen in iemands gemoedstoestand, heb ik gezien.”

Irma Donkersloot pleit in deze Week voor Zorg en Welzijn voor mentorschap eenzame oudere:

‘Kerkelijke ouderen dreigen soms volledig uit beeld van gemeente te raken’

Utrecht, 15 maart 2016 – Kerken doen er goed aan de aandacht voor oudere eenzame gemeenteleden beter te organiseren. Vooral ouderen die de zondagse diensten niet meer kunnen bezoeken raken soms volledig uit beeld. Dat signaleert Irma Donkersloot, directeur en oprichter van MarthaZorg, in haar christelijke praktijk voor mantelzorgondersteuning. ‘Kerkelijke ouderen krijgen misschien wel wat meer bezoek dan een niet-kerkelijke, maar ook onder hen heerst veel schrijnende eenzaamheid.”

MarthaZorg komt veel bij christelijke ouderen over de vloer. Bijna altijd zijn ze lid van een kerkelijke gemeente. Irma ziet dat veel kerken een bezoekregeling voor ouderen hebben. “Ouderen krijgen gemiddeld één keer per twee maanden bezoek van hun predikant of een bezoekzuster. Ook worden ze af en toe opgehaald voor een activiteit doordeweeks, een ouderenmiddag bijvoorbeeld. Dat is heel goed maar toch haalt dit het gevoel van eenzaamheid niet weg. Kerkelijke ouderen krijgen misschien wel wat meer bezoek dan een niet-kerkelijke, maar ook onder hen heerst veel schrijnende eenzaamheid”

Volledig uit beeld
Eenzame kerkelijke ouderen hebben behoefte aan iemand op wie ze terug kunnen vallen, die een relatie met hen heeft, legt Irma uit. “Willen mensen uit een kerkelijke gemeente zich daadwerkelijk verbinden aan een oudere die een klein sociaal netwerk heeft? Of blijft het bij eens in de drie maanden een bezoekje?”

Eenzaamheid-op-website

Vooral ouderen die de zondagse diensten niet meer kunnen bezoeken dreigen volledig uit beeld te raken, volgens Irma. Als je met hen praat, geven ze ook aan dat ze het idee hebben er niet meer bij te horen. “Terwijl dit vaak mensen zijn die net als jij en ik een groot deel van hun leven actief meedraaiden in een kerkelijke gemeente.”

Maar dit is toch bijna niet te voorkomen, eerlijk gezegd?

“Dat moet je niet te gemakkelijk zeggen. De verantwoordelijkheid voor het contact houden met deze kwetsbare groep in de gemeente ligt niet bij henzelf maar bij de jongere, gezonde generatie. Zijn er gemeenteleden aan een oudere gekoppeld waar hij of zij daadwerkelijk op terug kan vallen? Zeker bij ouderen zonder kinderen zou ik daar sterk op aansturen; een soort mentorschap vanuit de kerkelijke gemeente.

Individualisme
Verder lijkt het mij goed als iedere kerkelijke gemeente helder heeft welke ouderen eenzaam zijn en welke gemeenteleden zwaar belast met mantelzorg. Mijn indruk is dat dit lang niet altijd helder is bij een gemeente en iemand de eindverantwoordelijkheid heeft. Dit is niet zozeer onwil maar meer onwetendheid. Ook is, denk ik, afgelopen decennia het individualisme de kerken binnengeslopen. Vrouwen werken vaak en hebben daardoor minder tijd om binnen de kerkelijke gemeente actief te zijn. Mensen hebben hun handen vol aan hun eigen leven.”

Onlangs rondde oprichter/eigenaar van MarthaZorg, Irma Donkersloot, de Post-hbo Module Familiezorg (casemanager mantelzorg) met succes af. MarthaZorg geeft hiermee het zorgaanbod een kwalitatieve impuls.  

De Post-hbo Module Familiezorg (gevolgd bij Trainings- en opleidingsinstituut STOC) voorziet beroepskrachten van instrumenten en een werkwijze voor iedere fase in het zorgproces. Doel is o.a. casemanagers mantelzorg te trainen om families met een zorgvraag te begeleiden. Dit houdt in dat de methode familiezorg gebruikt wordt voor:

• preventie tot en met intensieve begeleiding;
• het eerste contactmoment in een zorgloket tot en met verzorging in een verzorgingshuis;
• vraagverheldering tot en met praktische uitvoering.

Met deze opleiding is Irma nog beter getraind om hulpvragen te begeleiden, waardoor o.a. spanning en stress bij mantelzorgers wordt tegengegaan of voorkomen.

Op zaterdag 19 maart a.s. is MarthaZorg present tijdens de Open Dag van woonzorgcentrum d’Amandelboom in Bilthoven.

Tussen 10.00 en 15.00 staan we met een informatiestand op de Open Dag van dit christelijke woonzorgcentrum.

MarthaZorg werkt al langere tijd nauw samen met de Accolade Zorggroep, waar d’Amandelboom onderdeel van uitmaakt. Op deze manier kan Accolade haar bewoners zo mogelijk betere kwaliteit van leven bieden.

Zijn we ook welkom op uw Open Dag? Neem contact op met Irma Donkersloot.